خواص دارویی و گیاهی :


طبق آمارهای موجود از هر سه زن بالای 50 سال یکی مبتلاء به پوکی استخوان است در حالی که این نسبت در مردان یکی از نفر می باشد.


عوامل خطر یا (Risk factors) بیماری پوکی استخوان در مردان عبارت است از:
1- سابقه وجود بیماری در فامیل (Family History)
2- سابقه استفاده ممتد از داروهای کورتیکواستروئید (کورتون)
3- استعمال دخانیات (Smoking)
4- استفاده از روش زندگی بدون ورزش و تحرک کافی (Inactivity)
5- مصرف زیاد الکل و کافئین
6- اختلالات دستگاه گوارش (بیماری کرن، زخم روده یا Ulcerative Colitis و بیماری سلیاک)
7- وزن کمتر از حد معمول
8- کمبود هورمون تستوسترون
– فعالیت بیش از حد غده تیروئید


البته در بعضی از موارد زن و مرد دارای فاکتورهای خطر مشابه هستند اما اختلافات زن و مرد با افزایش سن و در واقع در دوران سالمندی مشهود می شود. معمولاً هر دو جنس زن و مرد در سنین حدود 25 تا 30 سالگی دارای حداکثر تراکم استخوان Peak Bone Mass می باشند با این تفاوت که میزان تراکم استخوان در مردان بیش تر از زنان است و به همین دلیل از دست رفتن استخوان یا پوکی استخوان در مردان کمتر از زنان مطرح می شود.


زنان در حدود سن 50 سالگی، سن یائسگی، تراکم استخوانشان به طور چشم گیری کاهش پیدا می کند. اما در مردان با همین سن و سال کاهش تراکم استخوان آرام تر انجام می شود. علت سرعت پوکی استخوان در زنان بعد از شروع یائسگی کم شدن هورمون های جنسی است. در این شرایط مردان 15 تا 45 درصد بافت اسفنجی (ترابکولر) استخوان را از دست می دهند، در حالی که این مقدار در زنان 35 تا 50 درصد است.


البته چون متوسط عمر زنان معمولاً بیش تر از مردان است بنابراین مسأله بیماری پوکی استخوان نیز در آنها بیش تر مشاهده می شود و بالطبع عوارض آن نیز مثل شکستگی ها بیشتر دیده می شود. تفاوت دیگر این که معمولاً ابتلاء به پوکی استخوان با علل نا مشخص در مردان بیش تر از زنان دیده می شود. تفاوت دیگر این است که معمولاً ابتلاء به پوکی استخوان با علل نامشخص در مردان بیش تر از زنان دیده می شود.


طبق تحقیقات انجام شده حدود 20 درصد شکستگی های مهره ای در مردان ناشی از پوکی استخوان بر اثر کمبود هورمون تستوسترون بوده که این نسبت با افزایش سن در مردان به حدود 50 درصد برای شکستگی های لگن می رسد. چنانچه می دانیم هورمون تستوسترون به وسیله افزایش سطح آنزیم آلکالن فسفاتاز باعث تقویت ساخت و ساز بافت استخوانی می شود.


طبیعی است که با افزایش سن در مردان تولید هورمون تستوسترون کاهش یافته و طبیعتاً این می تواند روی تراکم استخوان تأثیر گذار باشد اما نه به اندازه کاهش هورمون در زنان سالمند. معمولاً کاهش هورمون جنسی تستوسترون در بعضی مردان با کاهش وزن، احساس خستگی و کاهش میل جنسی همراه است. اگر مشکوک به کاهش ناگهانی این هورمون در بعضی بیماران شدیم، می توان با آزمایش خون آن را تأیید یا رد کرد.


البته خون گیری باید با توجه به اختلاف سطح هورمون در خون انجام شود و معمولاً در اوقات صبح و شب کمترین سطح هورمون در خون دیده می شود. در یک بررسی تحقیقاتی نشان داده شد که درمان با تستوسترون باعث افزایش تراکم استخوان یه میزان 10 درصد در مهره ها و 7/2 درصد در استخوان لگن شده است.


البته همان گونه که تستوسترون دارای جنبه های مثبت است مثل هر داروی دیگری دارای عوارض نیز هست، مثلاً جوش صورت (آکنه)، کاهش سطح HDL یا کلسترول خوب و حالت عصبانیت و پرخاشگری و از این ها مهم تر نگرانی در مورد سرطان پروستات. بعضی از دانشمندان معتقدند که مردان هم مثل زنان دوران منوپوز (یائسگی) دارند که اصطلاحاً آندروپوز (Andropouse) نامیده می شود و حتی معتقدند که باید HR یا هورمون های جایگزین برای آن ها تجویز شود ولی بعضی دیگر کمتر آن را قبول دارند یا اصلاً آن را رد می کنند. به هر حال تصمیم باید بر اساس شواهد موجود و شرایط بیمار و توسط متخصص مربوطه گرفته شود.


آزمایشات تشخیصی:
در مورد مردان نیز آرمایشات لازم تشخیصی می تواند راهنمای خوبی باشد اما فراموش نکنیم که مردان را باید با استاندارد مردان مقایسه کنیم و نتیجه آزمایشات را بررسی نماییم.


درمان پوکی استخوان مردان:
انتخاب نوع درمان پوکی استخوان در مردان بستگی به علت آن دارد. در صورتی که کاهش سطح هورمون تستوسترون یا افزایش فعالیت غده تیروئید در جریان باشد باید درمان زیر نظر پزشک خانواده و در صورت لزوم پزشک متخصص غدد داخلی ادامه یابد.


نقش تغذیه در پوکی استخوان مردان:
به مردان توصیه می شود که هم برای پیشگیری و هم درمان بیماری پوکی استخوان، تأثیر میوه جات و سبزیجات را به خاطر داشته باشند و در صورت نیاز بیش تر به ویتامین ها و مواد معدنی، از کپسول یا شربت های مکمل غذایی استفاده کنند. طبق تحقیقات انجام شده استفاده از مکمل های ویتامین و کلسیم تعداد شکستگی های ناشی از پوکی استخوان مردان را کاهش داده است و در صورت توقف مصرف آن، هم در مردان و هم در زنان باعث افزایش شکستگی های ناشی از پوکی استخوان شده است. تأثیر منفی کافئین روی تراکم استخوان مردان هم مثل زنان ثابت شده است و به این گروه از مردان توصیه می شود که به فکر تغییر روش زندگی خود باشند.


تأثیر ورزش در پوکی استخوان مردان:
ورزش کردن نه تنها برای حفظ تراکم استخوان بلکه برای سالم بودن قلب و عروق به همه مردان توصیه می شود.

منبع: برگرفته ازکتاب دانستیهای بیماری پوکی استخوان (ترجمه و تألیف توسط دکتر منوچهر نوری مشکاتی)


www.isfahan-dxa.ir

 

 

 

زنان بیشتر از مردان در خطر ابتلا به بیماری پوکی استخوان هستند


پوکی استخوان يا استئوپروز (Osteoporosis) بیماری شایعی است که باعث ضعیف شدن استخوان ها شده و خطر شکستگی استخوان ها را افزایش می دهد. زمانی که شما دچار پوکی استخوان هستید، با افتادن های عادی و یا ضربه های معمولی و یا در مراحل شدید حتی با یک سرفه ممکن است استخوان های شما بشکند. شکستگی های مربوط به پوکی استخوان معمولا در لگن، مچ دست و ستون فقرات رخ می دهد.

 

استخوان بافتی زنده در بدن بوده که دائما جذب و جایگزین می شود. پوکی استخوان زمانی رخ می دهد که تولید استخوان های جدید با مرگ استخوان های قدیمی برابر نمی باشد.

 

پوکی استخوان در زنان و مردان و همه نژادهای مختلف انسان ها را رخ میدهد با این حال افراد سفید پوست و زنان آسیایی (بخصوص زنان بعد از سن یائسگی) در خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری می باشند.

 

دلایل ابتلا به پوکی استخوان و افراد در خطر پوکی استخوان

پوکی استخوان زمانی رخ می دهد که تولید استخوان های جدید با مرگ استخوان های قدیمی برابر نمی باشد، در این حالت تراکم استخوان شما کاهش یافته و شما دچار پوکی استخوان می شوید.

 

عواملی که در ابتلا به این بیماری نقش ایفا می کنند، شامل پنج دسته خطرات و عوامل تغییر ناپذیر، سطح هورمونی، عوامل تغذیه ای، مصرف داروهای استروئیدی و سایر دارو ها و سبک زندگی می شوند.

 

پوکی استخوان بیماری شایعی است که باعث ضعیف شدن استخوان ها شده

 

خطرات و عوامل تغییر ناپذیر و پوکی استخوان

· جنسیت: زنان بیشتر از مردان در خطر ابتلا به این بیماری هستند.

·   سن: افراد مسن بیشتر از دیگران در خطر این بیماری می باشند.

·  نژاد: افراد سفیدپوست و همچنین آسیایی ها در خطر بیشتری قرار دارند.

· سابقه خانوادگی: ابتلا پدر و مادر و خواهر و بردار به پوکی استخوان خطر ابتلای شما را نیز افازیش می دهد.

·  جثه: افرادی که جثه کوچکی دارند در خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری قرار دارند، چراکه ممکن است ساخت استخوان در این افراد کم تر باشد.

 

پوکی استخوان سالخوردگی عموما پس از 70 سالگی بوجود می آید

 

انواع پوکی استخوان شامل موارد زیر است:

♠ پوکی استخوان نوع 1 ( پوکی استخوان بعد از یائسگی):

این نوع پوکی استخوان عموما در بین زنان و پس از یائسگی  در زمانی که میزان استروژن بدن به شدت کاهش پیدا می کند، بوجود می آید. در این وضعیت استخوان مواد خود را از دست می دهد.

 

♠ پوکی استخوان نوع 2 ( پوکی استخوان سالخوردگی):

عموما پس از 70 سالگی بوجود می آید و در زنان دو برابر مردان اتفاق می افتد. پوکی استخوان نوع 2 شامل نازک شدن استخوان ترابکولار ( استخوان اسفنجی شکل داخل استخوان سخت کوریتکال) و استخوان سخت کورتیکال سفت می شود. عموما این فرآیند منجر به شکستگی استخوان های مهره و کفل می شود.

 

معمول ترین شکستگی استخوان در پوکی استخوان شکستن استخوان ستون فقرات است

 

علایم پوکی استخوان

پوکی استخوان معمولا در مراحل اولیه علامت خاصی ندارد و علایم آن کم کم یعد از اینکه بیماری پیشرفت کرد خود را نشان می دهند، بعضی از علایم شایع شامل:

ο درد مفاصلο مشکل در ایستادنο مشکل در راست نشستنο  کوتاه شدن قد در گذر زمانο آسان شکستگن استخوان با ضربات کم شدت

 

هرچند پوکی استخوان بخودی خود دردناک نبوده، اما شکستن استخوان در اثر پوکی استخوان دردناک می باشد، معمول ترین شکستگی استخوان در این بیماری شکستن استخوان های ستون فقرات می باشد.

 

 

پوکی استخوان در زنان

زنان نسبت به مردان بیشتر به پوکی استخوان دچار می شوند، زیرا تغییرات هورمونی که در یائسگی بوجود می آید مستقیما بر تراکم استخوان تاثیرگذار است. هورمون زنانه استروژن برای استخوان های سالم بسیار ضروری است.

 

پس از یائسگی (وقتی دوره قاعدگی متوقف می شود)، سطح استروژن کاهش پیدا میکند. این مساله منجر به کاهش سریع تراکم استخوان می شود. زنان در صورت داشتن موارد زیر بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند:

 

 

عوارض پوکی استخوان

شکستگی استخوان، مخصوصا در ستون فقرات یا لگن، جدی ترین عوارض بیماری پوکی استخوان هستند.

شکستگی لگن ناشی اغلب ناشی از زمین خوردگی است و عوارض جانبی پس از عمل این نوع شکستگی می تواند منجر به ناتوانی جسمی و حتی مرگ فرد شود.

 

در بعضی از موارد، شکستگی ستون فقرات حتی در صورتی که زمین نخورده باشید، اتفاق می افتد و استخوان های ستون فقرات (مهره ها) می توانند تا حدی ضعیف شوند که مچاله می شوند و منجر به کمردرد،  کاهش قد و قوز می شوند.

 

 آزمايش سنجش تراكم استخوان فعلاً براي تشخيص پوكي استخوان، دقيقترين روش است

 

آيا مي‏ توان پوكي استخوان را تشخيص داد؟

– معاينه جسماني:

معاينه و سابقه‏ ي پزشكي كمك مي‏كند تا مشخص شود آيا در معرض پوكي استخوان هستيد يا نه؟ پزشكتان مي‏ تواند به شما كمك كند تا برنامه‏ي پيشگيري براي خود تعيين كنيد.

 

– پرتوهاي X و عكسهاي راديولوژي:

معمولاً براي تشخيص پوكي استخوان از راديولوژي استفاده نمي‏ شود، ولي گاهي اوقات، وقتي به دلايل ديگري عكس راديولوژي گرفته مي‏ شود، پوكي استخوان را كه نسبتاً زياد باشد هم در فرد مشخص مي ‏كنند.

 

– آزمايشهاي سنجش تراكم استخوان

انجام اين آزمايشها فعلاً براي تشخيص و پي‏گيري درمان پوكي استخوان، دقيقترين روش است. اطلاعات لازم را از پزشكتان بپرسيد.

 

اين آزمايش؛ معمولاً، 3 تا 5 سال يك بار تكرار مي‏ شوند تا روند پوكي استخوان و احتمالاً درمان آن مشخص شود. همراه اين آزمايش براي بار اول، معمولاً يك سري آزمايشهاي عمومي هم از فرد گرفته مي‏ شود تا از سلامتش اطمينان يابند.

 

به هر حال به ياد داشته داشته باشيد كه تشخيص پوكي استخوان خيلي ساده نيست و در بيشتر موارد وقتي تشخيص داده مي‏شود كه فرد دچار شكستگي شده است. بنابراين بهترين راه، پيشگيري از بيماري پوكي استخوان است.

 

 

درمان پوکی استخوان

اکثر درمان هایی که برای پوکی استخوان انجام می شوند در جلوگیری از کاهش تراکم استخوان و پیشگیری از شکستگی استخوان مفید می باشند. بعضی از انواع پوکی استخوان با رژیم غذایی و تغییرات سبک زندگی قابل مدیریت می باشند.

 

سایر روش های درمانی استفاده از دارو بوده که باید توسط پزشک تجویز شود. این درمان ها می توانند شامل:

◊ ورزش هایی که باعث تقویت ماهیچه ها می شوند.

◊ ترک سیگار

◊ داروهای درمان پوکی استخوان همچون و همچنین بعضی از انواع هورمون ها

◊ تزریق داروهایی برای خانم ها که خطر شکستگی را کاهش می دهند.

◊ اجتناب از مصرف الکل

◊ مکمل های حاوی کلسیم و ویتامین 

 

 ترک مصرف سیگار یکی از راههای پیشگیری از پوکی استخوان است

 

پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان

سه عامل برای حفظ سلامت استخوان ها بسیار مهم می باشند، این عوامل شامل دریافت میزان مناسب کلسیم، دریافت میزان مناسب ویتامین D و ورزش منظم هستند. روش های پیشگیری از پوکی استخوان و رعایت این سه عامل مهم شامل:

 

• دریافت کلسیم کافی، از دریافت میزان کافی کلسیم اطمینان حاصل نمایید. بعضی از تحقیقات این میزان کافی را 1000 میلی گرم در روز برای افراد زیر 50 سال و 1200 میلی گرم در روز برای افراد بالای 50 سال می باشد. این کلسیم را می شود هم از طریق مکمل و هم از طریق بعضی از خوراکی ها تامین نمود.

 

•  ویتامین D، از دریافت ویتامین D کافی اطمینان حاصل نمایید. بعضی از تحقیقات میزان کافی ویتامین D را 400-800 IU در روز برای افراد زیر 50 سال و 800-1000 IU برای افراد بالای 50 سال می باشد.

 

•  ورزش، یکی دیگر از راههای حفظ سلامت استخوان ها و پیشگیری از پوکی استخوان ورزش می باشد. ورزش هایی همچون پیاده روی، بالا رفتن از پله، آهسته دویدن، ورزش های راکتی و شنا مفید می باشند.

 

•  مصرف سویا، چراکه سویا حاوی استروژن گیاهی که برای حفظ سلامت استخوان ها مفید است، می باشد.

 

º ترک مصرف الکلº کاهش مصرف کافئینº  ترک مصرف سیگارگردآوری: بخش سلامت بیتوته

منابع:drfarkhani.ir

rastineh.ir

دیدگاهتان را بنویسید